Gebelikte ayrıntılı ultrason taramasından önce yapılabilen iki tarama vardır. Bunlardan ilki olan birinci tremester anomali taraması, gebelikte anomali taramaları arasında en erken yapılanı olma özelliğini taşımaktadır. Gebeliğin 11. ila 14. haftaları arasında karından bakılan ultrasonografi ile yapılır. Gebeliklerin 16-18. haftaları arasında ise ikinci tremester anomali taraması yapılabilir. Bu tarama ile hem bebeğin yapısal oluşumlarına hem de kromozom bozukluklarında sık görülen ya da bebeğinizde görüldüğü zaman kromozom bozukluğu riskinin arttığı ultrasonografik bulgulara bakılır. Ancak bu haftalar detaylı kalp taraması için erkendir.

Gebelikte ayrıntılı ultrasonografi için uygun haftalar 20-22. haftalardır. Bu haftalarda bebeğinizin kalp dahil  bütün organları incelenmek için uygun büyüklüktedir. Ayrıntılı ultrasonografi yapılırken en önemli kısım bebeğin kalbinin incelenmesidir.

Ultrason
4 Oda Kalp Son Trimester

Zayıf hastalarda bu tarama 18. haftada bile yapılabilir. Detaylı tarama vakit ve dikkat isteyen, iyi cihazlarla tanı gücü artan bir sakatlık taramasıdır. Bazı hastalar detaylı taramanın 4 boyutlu ultrasonografi ile yapıldığını ve bebeğin her yerinin görüldüğünü düşünürler. Ayrıntılı ultrasonografi sanıldığının aksine 2 boyutlu ultrasonografi ile yapılır. Bazı hastalar da dörtlü taramayı detaylı tarama olarak düşünürler. Dörtlü tarama down sendromu taramasında kullanılan kandan bakılan bir hormonal tarama testidir ve detaylı tarama değildir.

4 boyutlu ultrason

Detaylı taramada deneyimli ellerde ve iyi cihazlarda bile annenin kilosuna, bebeğin amnion sıvısı durumuna ve pozisyonuna bağlı olarak anomalilerin %3-7si tesbit edilemeyebilir. Gebe kadınlar ayrıntılı ultrasonografi taramasına girdiklerinde bebeğin her türlü sakatlığına bakıldığını düşünürler. Burada tüm sakatlıkların tespit edilemeyebileceği gebeye anlatılmalıdır.

Ayrıntılı ultrasonografi taramasına rahim dış yüzeyi ve yumurtalıklar ile başlanır. O zamana kadar fark edilmeyen ya da gebelik sırasında büyüyen myomlar ve yumurtalık kistleri taranır. Rahim ağzı uzunluğuna bakılarak devam edilir. Servikal yetmezlik denilen rahim ağzının erken dönemde açılması ve doğumun erkenden gerçekleşmesi durumu bazen bu haftalarda da yakalanır. Servikal (Rahim ağzı) uzunluğun 3 cm nin üzerinde olması beklenir.

Ultrason
Serviks Uzunluğu

Plasentanın yerleşim yeri ve rahim ağzına yakınlığı tespit edilir. Plasentanın rahim ağzına yakın yerleşmesi ya da onu kapatması istenmeyen bir durumdur ve gebelikte kanamalara sebep olabilir.

7

Amnion sıvısı miktarı bakılır. Bebeğinizin baş çapı, çevresi, karın çevresi, kol ve bacak uzun kemikleri ölçülerek ortalama ağırlığı bulunur ve gelişiminin gebelik haftası ile uygun olup olmadığına bakılır. Bu haftalarda son adet tarihiniz ile bebek arasında 10 güne kadar farklar olabilir. Taramaya genellikle kafa ile başlanır.

Ultrason
Beyin Ana Damarları
Kafa içinde beyni ortadan simetrik olarak ikiye ayıran yapı izlenir.
Ultrason
Orta serebral

Bu yapının iki yanında koroid pleksus denilen beyin omurilik sıvısını salgılayan yapılar  izlenir.

Bu simetrik yapılar içinde kist olup olmadığı kontrol edilir.

Ultrason
Coroid Plexus

Ense kısmında beyinciğin 3 parçası görülür, beyincik ile kafa kemiği arasındaki boşluk ölçülür.

10

Ense kemiği ile cilt arasında kalan ense kalınlığı ölçülür. Ense kalınlığının 15-20.haftalar arasında 6 mm yi geçmemesi gereklidir.

Kafa içi video

20 haftanın üzerindeki gebeler için normal ölçüler belli değildir. Bu nedenle 20 haftanın üzerinde ense kalınlığı artmasının tanısal değeri tartışmalıdır.Gebelikte ayrıntılı ultrason taraması

Alın kısmına yakın kavum septum pellisidum adı verilen boşluk ve korpus kallozum incelenir. Her iki yanda ventrikül adı verilen sıvı dolu boşluklar ölçülür. Bu boşlukların 10 mm yi geçmesine ventrikülomegali denilir. Kafanın iki yanında kulak çıkıntıları izlenir.

Kulak 4 boyut

Kulakların düşük olup olmadığına bakılır.

gebelikte ayrıntılı ultrasonografi

Yüze geçilir ve göz boşlukları görülür. Gözlerin birbirine yakınlığı incelenir. Göz bebekleri (lens) her iki tarafta izlenir.

Gözünü açan bebek

Üst ve alt çene ve burun kemiği (Nasal bone)  görülmeye çalışılır. Burun kemiğinin kısa ve basık olması  down sendromu taramasında önemlidir.

Gebelik haftalarında burun kemiği küçük yada basık görülen bebeklerde down sendromu riski yükselir.

15

Her iki dudak burnun altında incelenerek yarık dudak olup olmadığına bakılır. Yarık damak çok deneyimli gözlerden bile kaçabilir.

Sağlam üst dudak

Çenenin küçük ve geride olup olmadığına bakılır.

gebelikte detaylı tarama

Bu haftalarda bebeğiniz bolca yalanıp yutkunma hareketleri yaparlar. Ellerini sürekli yüzlerine götürürler.

esneme
El emme

17

Detaylı ultrason taramasında daha sonra kafanın ardından nöral tüpün devamı olan omurga kemikleri izlenir. Sırasıyla boyun omurları, sırt omurları ve bel omurları izlenir. Omurga sistemi arkadan ve yandan iki yönlü olarak taranır. Boyun omurlarının her iki yanında kürek kemikleri, sırt omurlarının her iki yanında göğüs kafesini çevreleyen kaburgalar  ve bel omurganın bittiği yerin iki yanında leğen kemikleri görülür. Leğen kemiklerinin birbiri ile yaptığı açının geniş olmaması gereklidir.

18

Ön tarafa geçilerek karın ön duvarı incelenir. Bu haftalarda karın ön duvarının kapanmış olması ve duvarda fıtıklaşma izlenmemesi gerekir. Göğüs boşluğuna geçilir. En üstte köprücük kemikleri görülür. Kalbin solda olması ve mümkün ise dört kalp odacığı izlenmeye çalışılır.

4 oda kalp sontrimester

Kalp detaylı bir inceleme için yeterli büyüklüğe ulaşmıştır ve temel kalp ekokardiyografisi yapılmalıdır.

19

Temel ekokardiyografide 4 kalp odacığı, bu odacıkları ayıran septum denilen duvar incelenir.

Ultrason
Septum

Kalbe gelen ana damarlar ve kalpten çıkan ana damarlar tespit edilir. Kromozom anomalilerinin %50-99 unda kalp anomalileri mevcuttur.

Duktalark video

Bu nedenle detaylı taramaya giren her gebenin temel ekokardiyografisi yapılmalıdır. Kalpten çıkan ana damarlardan biri olan aortanın izlediği yol takip edilir.

20

Dört odacık görüntüsü gibi önemli bir diğer görüntü üç damar görüntüsüdür.

Kalbe giren ve çıkan bu damarların belli bir sıra ve büyüklükte olup olmadığına bakılır.

21

Şüpheli durumlarda ileri düzey fetal ekokardiyografi yapılmalıdır.

Her iki akciğer lobu kalbin iki yanında görülür.

22

Karın boşluğunda karaciğer ve mide gözlenir.

Ultrason
Mide

23

İlk tremesterden farklı olarak safra kesesi görülür.

Aşağıya inince bel omurlarının önünde her iki böbrek ve biraz daha aşağıda mesane görülür. Böbreklerin üstünde böbrek üstü bezleri iki kalın çizgi halinde izlenir. Karın boşluğunda karaciğer ile kalp arasında duktus venozus adı verilen bir damarın renkli dopler ultrasonda kan akışına bakılır.

Ultrason
Duktus Dopler

Bu damarda kan akışının görüntüsü son zamanlarda down sendromu taramasında kullanılmaktadır.

Ultrason
Duktus Venozus

Karın incelemesi bittiğinde kol ve bacaklara geçilir. Kol ve bacak kemikleri ayrı ayrı ölçülür ve gebelik haftasına uygun olup olmadığı kontrol edilir.f

Karın incelemesi bittiğinde kol ve bacaklara geçilir. Kol ve bacak kemikleri ayrı ayrı ölçülür ve gebelik haftasına uygun olup olmadığı kontrol edilir.

Eller
El ve ayaklar

Üst kolda tek kemik, alt kolda iki kemik gözlenir.

Ultrason
Üst Kol Kemiği

Ellerde beş parmak görülür ve el baş parmağının diğer parmaklardan farklı bir açı ile duruşu izlenir. Bazı sendromlarda bebekler ellerini farklı şekilde tutarlar. Ellerini açıp kapaması önemlidir.

Beş parmak

Her elde beş parmak sayılır, baş parmak hariç diğer dört parmakta 3 kemik gözlenir, serçe parmağın orta kemiğine özellikle bakılır çünkü eksikliği gelişmemesi down sendromu açısından önemlidir.fg

Üst bacakta tek kemik ve alt bacakta iki kemik gözlenir. Ayakların duruşuna ve ayak baş parmaklarının elin aksine diğer parmaklarla yan yana duruşuna bakılır.

Fetal ayak yandan

15.Haftadan sonra bebeklerin %100’ünde cinsiyeti doğru belirlemek mümkündür.fd

Son olarak göbek kordonundaki damar sayısına bakılır. Göbek kordonunda 2 atardamar (UMBLİKAL ARTER) ve 1 toplardamar (UMBLİKAL VEN) olmalıdır. Bazen tek atardamar görülemez. Gebeliklerin %1 inde tek arter-tek toplardamar vardır. Genellikle normal bir gebelik seyri olur. Ancak bebeğin böbrekleri ve kalbi iyi incelenmelidir.

vcc

Bu durumda bebekte böbrek anomalisi ihtimali artar.fdf

Gebelikte dört boyutlu ultrasonografi ile kaliteli görüntüler 18-20.gebelik haftasından itibaren elde edilebilir.

İkinci 3 ay 4 boyut fetal hareket
İkinci 3 ay 4 boyut

Bazı doktorlar bu taramaya dopler ultrason denilen bebeğin ve sizin kan akımının görüntülendiği bir ultrason ilave ederler. Rahme kan taşıyan damarlarda direnç tesbit edilmesi gebelikte hipertansiyon gelişme ihtimalini arttırır. Bebekte göbek kordonundan geçen kan akışına bakılır. Plasental yetmezlikte bebek göbek kordonundan geçen kan akımında değişik görüntüler oluşur. Bütün bu taramalar yapılırken ikinci tremesterda yapılmadı ise sonografik trizomi belirteçlerine yeniden bakılır. Bebekte birden fazla sonografik trizomi belirteci var ise kromozom bozukluğu riski artar.

Düşük risk grubu gebelerde hormonal tarama testleri sonucu normal çıkmış ise ve detaylı taramada anormal bulgu yok ise bebeğin kromozomal bir bozuklukla doğma ihtimali çok çok düşüktür. Ayrıntılı ultrason taramaları ile ilgili daha fazla bilgi için Gebelikte Anomali Taramaları ile ilgili yazımı da inceleyebilirsiniz.

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Cüneyt Genç

Muayenehane Telefonu: 0312 286 3302

Muayenehane Adresi: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C Blok No: 4C/99 Eskişehir Yolu, Bilkent Kavşağı, 2118. Cad. Mustafa Kemal Mahallesi Çankaya Ankara

Website: www.cuneytgenc.com